สรุปกฎหมายอบรมที่อับอากาศ — นายจ้างต้องจัดอบรมใคร หลักสูตรไหน และทบทวนเมื่อไหร่
อัปเดตล่าสุด: มิถุนายน 2569 · เรียบเรียงจากตัวบทกฎหมายโดยตรง
สรุปสั้นที่สุด: ถ้ามีลูกจ้างคนใดคนหนึ่งเกี่ยวข้องกับงานในที่อับอากาศ — ไม่ว่าเป็นคนอนุญาต คนคุมงาน คนเฝ้าช่วยเหลือ หรือคนลงไปทำงาน — นายจ้างต้องจัดให้อบรมตามหลักสูตรที่กฎหมายกำหนด ก่อนเริ่มงาน และต้องอบรมทบทวนทุก 5 ปี ฝ่าฝืนมีโทษทั้งจำทั้งปรับ
กฎหมายหลัก 2 ฉบับที่ต้องรู้
- กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานฯ เกี่ยวกับที่อับอากาศ พ.ศ. 2562 — กำหนดนิยาม "ที่อับอากาศ" หน้าที่ของนายจ้าง ระบบขออนุญาตทำงาน และ (ข้อ 20) หน้าที่จัดอบรมให้ลูกจ้างทุกคนที่เกี่ยวข้อง
- ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และหลักสูตรการฝึกอบรม ความปลอดภัยในการทำงานในที่อับอากาศ (ประกาศ 24 ธันวาคม 2563 · มีผลบังคับ 10 เมษายน 2564) — กำหนดตัวหลักสูตร จำนวนชั่วโมง คุณสมบัติผู้เข้าอบรม และเงื่อนไขการทบทวน
"ที่อับอากาศ" ตามกฎหมายคืออะไร
ที่ซึ่งมีทางเข้า-ออกจำกัด ไม่ได้ออกแบบไว้ให้ทำงานต่อเนื่องเป็นประจำ และมีสภาพอันตราย หรือบรรยากาศอันตราย เช่น อุโมงค์ ถ้ำ บ่อ หลุม ห้องใต้ดิน ห้องนิรภัย ถังน้ำมัน ถังหมัก ไซโล ท่อ เตา หรือภาชนะลักษณะคล้ายกัน
"บรรยากาศอันตราย" ที่กฎหมายระบุชัดที่สุดคือ ออกซิเจนต่ำกว่า 19.5% หรือเกิน 23.5% โดยปริมาตร รวมถึงก๊าซ/ไอ/ฝุ่นไวไฟหรือเป็นพิษเกินเกณฑ์ที่กำหนด
ใครบ้างที่ต้องผ่านการอบรม (4 บทบาท)
| บทบาท | หน้าที่ตามกฎหมาย | หลักสูตรที่ต้องอบรม |
|---|---|---|
| ผู้อนุญาต | ลงนามอนุญาตให้เข้าทำงานในที่อับอากาศแต่ละครั้ง | หลักสูตรผู้อนุญาต |
| ผู้ควบคุมงาน | วางแผนงาน คุมหน้างาน สั่งหยุดงานเมื่อไม่ปลอดภัย | หลักสูตรผู้ควบคุมงาน |
| ผู้ช่วยเหลือ | เฝ้าปากทาง พร้อมช่วยเหลือ-กู้ภัย-CPR เมื่อเกิดเหตุ | หลักสูตรผู้ช่วยเหลือ |
| ผู้ปฏิบัติงาน | ลงไปทำงานในที่อับอากาศ | หลักสูตรผู้ปฏิบัติงาน |
คนเดียวรับหลายบทบาทได้ แต่ต้องผ่านอบรมครบทุกบทบาทที่ทำ — กรณีนี้ หลักสูตรรวม 4 ผู้ (4 วัน) คุ้มกว่าแยกเรียน
6 หลักสูตรตามประกาศกรมฯ
| หลักสูตร | ระยะเวลา | ราคา Public/ท่าน |
|---|---|---|
| ผู้อนุญาตอับอากาศ | 1 วัน (7 ชั่วโมง) | ฿3,000 |
| ผู้ควบคุมงานอับอากาศ | 2 วัน | ฿5,000 |
| ผู้ปฏิบัติงานอับอากาศ | 2 วัน | ฿5,000 |
| ผู้ช่วยเหลืออับอากาศ | 3 วัน | ฿7,000 |
| ทบทวนอับอากาศ | 3 ชั่วโมง | ฿1,800 |
| อับอากาศ 4 ผู้ | 4 วัน | ฿9,000 |
อบรมแล้วอยู่ได้กี่ปี — กติกาทบทวน
- วุฒิบัตรอบรมอับอากาศใช้ได้ 5 ปี
- ต้องเข้าหลักสูตรทบทวนให้เสร็จ ภายใน 30 วันก่อนครบกำหนด 5 ปี นับจากวันผ่านการอบรมเดิม
- กรณีเปลี่ยนงานหรือเปลี่ยนสถานที่ทำงานที่อันตรายต่างไปจากเดิม ต้องอบรมภาคปฏิบัติใหม่ก่อนเริ่มงาน (เช่น ผู้ปฏิบัติงานไม่น้อยกว่า 3 ชั่วโมง)
คุณสมบัติผู้เข้าอบรม
- อายุ 18 ปีขึ้นไป
- มีใบรับรองแพทย์ว่าเข้าไปทำงานในที่อับอากาศได้ (ตรวจอะไรบ้าง อ่านที่นี่)
- ผ่านการอบรมดับเพลิงขั้นต้นตามกฎหมาย
จัดอบรมเองได้ไหม — เงื่อนไขผู้จัดอบรม
กรณีนายจ้างไม่สามารถจัดอบรมเองตามหลักเกณฑ์ได้ ต้องส่งลูกจ้างเข้าอบรมกับนิติบุคคลที่ได้รับอนุญาต ตามมาตรา 11 แห่ง พ.ร.บ. ความปลอดภัยฯ พ.ศ. 2554 — ผู้ให้บริการอบรมโดยไม่ได้รับอนุญาต มีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท (มาตรา 55)
โรงเรียน Safety Station (บริษัท เทรนเนอร์อิน ไทย จำกัด) เป็นหน่วยฝึกอบรมที่ได้รับอนุญาตจากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน ใบอนุญาตเลขที่ 0501-03-2564-004 (ต่ออายุแล้วถึง 19 ธ.ค. 2570)
ไม่จัดอบรม โทษถึงไหน
นายจ้างที่ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามกฎกระทรวงฯ มีโทษตามมาตรา 53 แห่ง พ.ร.บ. ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554: จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 400,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ — ยังไม่นับความรับผิดทางแพ่ง/อาญาอื่นหากเกิดอุบัติเหตุจริง
เช็คให้ชัวร์ว่าทีมของคุณต้องอบรมหลักสูตรไหน
ส่งรายชื่อ + หน้าที่ของพนักงานมาทาง LINE เดี๋ยวเราช่วยดูให้ฟรี พร้อมใบเสนอราคา In-house
แหล่งอ้างอิง: กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับที่อับอากาศ พ.ศ. 2562 · ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และหลักสูตรการฝึกอบรมความปลอดภัย ในการทำงานในที่อับอากาศ (ราชกิจจานุเบกษา 11 มีนาคม 2564) และคำชี้แจงประกาศฯ · พ.ร.บ. ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 มาตรา 53 และ 55